“Proces-wat? Begeleiding? Je moet een proces toch managen, anders kom je nergens? En gaat het dan om een Lean-project?” Ja en nee. Na jarenlang als project-en programmamanager te hebben gewerkt aan grote complexe opdrachten kan ik bevestigen dat een proces gemanaged moet worden. Maar managen alleen is niet genoeg: een proces is namelijk niet altijd te controleren. Een proces kun je daarom het beste begeleiden.

Management versus begeleiden

Als je denkt dat dit enkel om een semantische discussie gaat dan heb je het mis. Het verschil tussen managen en begeleiden zit ‘m in de onderliggende waarden en principes.

Allereerst de semantics: managen betekent ‘leiden’ en ‘besturen’, begeleiden betekent ‘adviseren’ en ‘steunend medewerken’.

De onderliggende waarden en principes zijn bij managen daardoor anders dan bij begeleiden:

Controle uitvoeren

  • Managen gaat over aangestuurd worden, begeleiden gaat over samen sturen
  • Managen gaat over controle uitvoeren, begeleiden gaat over motiveren en inspireren

Voorspelbaar zijn

  • Bij management ben je voorspelbaar als je binnen de kaders blijft
  • Begeleiden gaat er van uit dat een proces sowieso niet voorspelbaar is, dat je in het proces wilt bijsturen

Hiërarchie

  • Bij managen bepaalt hiërarchie waarover je besluiten neemt en adviseert. Hiërarchie is bij begeleiden minder relevant; expertise is het belangrijkste ingredient in plaats van positie.
  • Managen gaat over kennis is macht, begeleiden gaat over iedereen heeft recht op dezelfde informatie

Definitie van procesbegeleiding

Procesbegeleiding is:

Het begeleiden van omvangrijke en ingewikkelde processen en het daarover adviseren. Daarbij gaat het om het begeleiden van reflectie en discussies, het toepassen van probleemoplossende  groepstechnieken, het meetbaar en opvolgbaar maken van doelstellingen. Een procesbegeleider stelt de juiste vragen, maar neemt niet inhoudelijke standpunten in tijdens de discussie. Hij visualiseert zoveel mogelijk de inhoud van de gesprekken en oefeningen, wat de communicatie tussen en beeldvorming van mensen verbetert.*

Als je dit als definitie aanhoudt dan heeft procesbegeleiding raakvlak met:

  • De rol van Scrum Master
  • Een agile coach
  • Een facilitator
  • Een Lean specialist (Green belt)

Met het oog op de toekomst, waarin vraagstukken over andere manieren van samenwerken zoals agile, lean Start-Up denken centraal staan,  is procesbegeleiding essentieel. Met deze rol kan worden bijgestuurd op verandering en kunnen agile en lean principes en waarden worden geborgd.

*Bron: Begrippenlijst bedrijfskunden, Uitgeverij Streutker, ISBN: 97890 74365 925, pagina 498