“Ogen zijn de spiegel van de ziel”, “Een glimlach zegt meer dan 1.000 woorden”, “Ergens geen oog voor hebben”, “Liefde op het eerste gezicht” Het zijn alle vier uitdrukkingen die gebaseerd zijn op iets waar veel mensen zich niet bewust van zijn: de betrouwbaarheid van de expressie in het gezicht.

Wat is een micro-expressie?

De emotie die in een fractie van een seconde over een gezicht glijdt noemt Paul Ekman een ‘micro-expressie’. Hij noemt het ook wel een ‘emotioneel lek’, aangezien je geen controle hebt over het feit dat die emotie zichtbaar is op je gezicht.

In de jaren zestig ontwikkelde Ekman het Facial Acting Coding System; daarin onderscheid hij 8 basisemoties die zichtbaar zijn op het gezicht en die universeel zouden zijn. (Zijn theorie van universele gezichtsuitdrukkingen wordt overigens wereldwijd bekritiseerd; emoties zouden cultureel verschillend geinterpreteerd worden, in plaats van dat ze een universele betekenis hebben.) Deze basisemoties zijn:

Evolutie en het gezicht

Er zijn on totaal 43 gezichtsspieren en 19 verschillende mimische spieren aan beide kanten van het gezicht. Bij elkaar kunnen die duizenden combinaties en dus uitdrukkingen maken. Een paar interessante feiten:

  • Wist je dat een glimlach evolutionair een teken van onderdanigheid is? Je maakt de ander duidelijk dat je niet bedreigend bent en je vraagt hem om jou als persoon te accepteren.
  • Omdat een gezicht een ‘plaatje’ is onthouden we die beter dan een naam. Truckjes om namen te onthouden gaan daarom bijna altijd over visualisatie van kenmerken van de persoon in kwestie
  • Omdat we evolutionair geprogrammeerd zijn om gezichtsuitdrukking van de ander te spiegelen, heb je door te glimlachen een voordeel behaald zonder dat je iemand kent. Zelfs op z’n kop herkennen we nog een glimlach bij de ander (op een foto).
  • Wist je dat micro-expressie evolutionair gezien bestaat omdat we door het lezen van het gezicht van de ander een bedreigende situatie kunnen herkennen