Waarom kennis van lichaamstaal belangrijk is voor agile professionals

Als agile professional ben je dagelijks bezig met (sturen) op groepsdynamiek. Je vraagt je af:  “Hoe kan ik iedereen actief betrekken bij het prioriteren van de Product Backlog?”, en “Hoe kan ik aan mijn teamleden zien hoe ze zich voelen, zonder daar aannames over te doen?” Kennis van lichaamstaal en neurowetenschap helpen je daarbij.

Vier communicatieniveaus

Als je wel eens sessies begeleid (en dat doe je als agile professional regelmatig) dan ken je ongetwijfeld de 4 communicatieniveaus:

  1. Inhoud: gaat om de feitelijke punten die je bespreekt
  2. Procedure: heeft te maken met tijd, plaats en volgorde; daarover maak je afspraken zoals bijvoorbeeld een agenda voor de vergadering
  3. Interactie: gaat over het relationele aspect van de samenwerking, bijvoorbeeld: hoe ga je met elkaar om?, welke verwachtingen heb je (van elkaar)? Dus: wat er tussen de individuen speelt
  4. Emotie: gaat om de emoties die jij ervaart in de communicatie met de ander. Dus: wat er in jou als individu speelt

Als je faciliteert in een agile context, bijvoorbeeld tijdens een retrospective, dan stuur je op al deze vier niveaus. Maar dat kan maar tot op zekere hoogte; als je geen kennis hebt van lichaamstaal ben je afhankelijk van:

  1. Jouw interpretatie van de lichaamstaal
  2. De woorden die men uitspreekt

Je hersenen zijn een voorspelmachine

Zoals hierboven bij punt 1 genoemd doe je – zonder kennis van lichaamstaal – aannames over wat de ander met zijn lichaam zegt. Lisa Feldman-Barrett, professor psychologie en neurowetenschapper, legt uit dat emoties ontstaan op basis van eerdere ervaringen. Bijvoorbeeld vanuit je jeugd of een vorige baan. Dat is dus een eigen interpretatie.

In de TED-talk hieronder legt ze het in jip-en-janneke-taal uit. (TIP: scroll naar 1 min: 50 sec)

Als je nadenkt over wat Lisa zegt, dan betekent het dat jouw ‘voorspelling’ over een teamlid misschien wel onjuist is. En dat beïnvloed hoe je stuurt op de groepsdynamiek.

En daar komt het voordeel van kennis hebben van lichaamstaal om de hoek kijken. Daardoor:

  • kun je signalen objectief waarnemen en blijf je weg van de interpretatie
  • kun je – doordat je weg blijft van de interpretatie – beter (= objectiever) lezen wat de ander echt voelt en denkt
  • kun je gericht vragen stellen op basis van het signaal dat je waarneemt

Verandering in gedrag en inconsistenties

Je kunt niet meteen zien of je gesprekspartner iets achterhoudt. Wat je wel kunt leren zien is:

  • Of de houding of expressie van je gesprekspartner na jouw vraag verandert
  • Of die nieuwe houding aanduidt dat hij zich comfortabel voelt of juist niet; zo kan je gesprekspartner opeens stresssignalen laten zien, delen van het lichaam wegdraaien (voeten, schouder, hoofd) of zichzelf fysiek geruststellen.
  • Of je gesprekspartner je vraag positief beantwoord met zijn woorden, maar met zijn lichaam de vraag negatief beantwoord (dit is de ‘tegengestelde beweging’)

Deze wijzigingen in lichaamshouding en expressie zijn vaak subtiel. Als je geen kennis hebt van lichaamstaal dan kun je ze makkelijk missen. Dan luister je naar de woorden en mis je meer dan de helft van de boodschap.

Om je op weg te helpen met het heb ik een beslisboom gemaakt, die vindt je hier in de blog “Hoe begin ik met het lezen van lichaamstaal?”.

Lichaamstaal + vraagtechniek = succes

Het gaat niet alleen om het herkennen van signalen (en inconsistenties), maar ook om vraagtechniek. Als je een signaal herkent betekent het namelijk nog niet dat iemand iets achterhoudt of liegt. Het betekent wel dat er iets niet klopt aan wat hij zegt (de woorden), want zijn lichaam vertelt iets anders. In deze blog lees je meer over vraagtechniek en over hoe je begint met het lezen van lichaamstaal.

Kennis van lichaamstaal is een krachtig instrument. Gebruik het daarom met wijsheid. Ga voorzichtig om met wat je waarneemt en de wijze waarop je doorvraagt. Je wilt iemand niet voor schut zetten of ontmaskeren in een groep. Daardoor creëer je een onveilige omgeving.

Wil jij oefenen met het toepassen van lichaamstaal in een agile setting? Schrijf je dan in voor de open training ‘Lichaamstaal toepassen’ of stuur een bericht voor een een-op-een gesprek.