Hoe begin je met het lezen van lichaamstaal?

Beginnen met het lezen van lichaamstaal en vraagtechniek is niet gemakkelijk. Zo zijn er in het gezicht alleen al 20 spiergroepen die samen ongeveer 4.000 uitdrukkingen kunnnen maken (Paul Ekman). En moet je het inhoudelijk gesprek afwisselen met observeren. Dan helpt het als je een stappenplan volgt.

Kleine stapjes

Als je actief lichaamstaal wilt inzetten voor gesprekstechniek dan combineer je een aantal disciplines:

  1. Kennis van lichaamstaal
  2. Vraagtechniek (waarmee je kunt doorvragen of wat je ziet)
  3. Inhoudelijk gesprek voeren
  4. Faciliteren (als je een sessie of vergadering begeleid)

Dat is best veel in een keer. Dus waar begin je?

1. Kennis vergaren

Lees een boek over lichaamstaal dat laagdrempelig is, bijvoorbeeld: “The body language dictionary”of “What every body is saying’, van Joe Navarro en/of volg een praktische training. Kies een training waarin je lichaamstaal leert toepassen, niet waarin je alleen maar meer kennis aangereikt krijgt.

2. Leer observeren

Luister minder naar de woorden en meer naar lichaamstaal; leer eerst te observeren. Dat betekent dat je leert te praten en observeren tegelijkertijd.

3. Kies een thema

Kies een thema waarmee je wilt oefenen: wil je de stresssignalen herkennen?, wil je zien wat voeten en benen allemaal communiceren?, wil je beter vragen leren stellen?

4. Oefen in stilte

Oefen voor jezelf en deel je bevindingen niet zomaar met anderen. Niet met je gesprekspartner of met je collega’s. Om twee redenen: 1) omdat je het aan het leren bent en ernaast kunt zitten, 2) omdat deze kennis een machtig instrument is waarmee je mensen kunt ‘ontmaskeren’ (zo zullen zij het ervaren)

5. Fail fast, fail often

Schrijf mee tijdens een gesprek wat je ziet en neem je aantekeningen achteraf door. Ga na waar je op had kunnen doorvragen. En doe dat in een volgend gesprek als je de kans krijgt.

6. Alle thema’s oefenen

Bouw het oefenen steeds verder uit, totdat je de meeste thema’s hebt geoefend. Die thema’s zijn:

  • Tekenen van comfort en discomfort
  • Tekenen van stress
  • Chillers en pacifiers in lichaam en gezicht
  • Blocking behaviour (lichaam en gezicht)
  • Ledematen en zones (gezicht, handen, romp, benen, voeten, oren, etc)
  • Micro-expressie

7. Start de volgende competentie: vraagtechniek

Voor het gemak ga ik er even van uit dat je competentie 3 (inhoudelijk gesprek) en 4 (faciliteren) uit het lijstje bovenaan deze blog al beheerst. Dan is de volgende competentie die je wilt verbeteren: vraagtechniek.

Als je het herkennen van lichaamstaal onder de knie hebt, dan kun je aan je vraagtechniek gaan werken. Dat doe je door als je iets waarneemt gericht door te vragen. Dat betekent niet dat je vertelt wat je bij de ander ziet voordat je een vraag stelt. Die kennis hou je voor jezelf.

De kunst is HOE je doorvraagt. Het uitgangspunt van doorvragen is dat je de ander laat praten, zodat hij (door zijn ichaamstaal) zijn ware emotie onthult. Voorbeelden van soorten vragen:

  • De open vraag: Hoe heb jij de teamsamenwerking in de afgelopen sprint ervaren?
  • De be├»nvloedende vragen: in deze vraag is het woord ‘probeer’ opgenomen (bij proberen wordt het falen uitgesloten) of het woord ‘samen’ (dan sta je er niet alleen voor) of het woord ‘want’ (je geeft een reden waarom iets zo moet zijn.
  • De koppelvraag: hiermee koppel je twee onderwerpen aan elkaar, en zorg je ervoor dat dat als iemand ja zegt op de vraag ze vinden dat ze zich daar ook naar moeten gedragen. Bijvoorbeeld: “Vindt je dat iedereen uit dit team een gelijke bijdrage moet leveren aan de sprint?” Je spreekt iemand dan aan op zijn (danwel de bedrijfswaarden).
  • De hypothesevraag: Stel je voor dat het budget wordt gehalveerd, wat moeten we dan doen?
  • De directe vraag: Jij hebt geen actie ondernomen, toch?
  • De strafvraag: welke consequentie vind jij logisch als iemand het team manifesto negeert?

Beslisboom

Om je een eindje op weg te helpen hieronder een eenvoudige beslisboom, die je als stappenplan kunt gebruiken voor je volgende gesprek.

Beslisboom voor het lezen van lichaamstaal